سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵
نظرات: ۰
۰
-
مغز چگونه مکان و زمان دقیق را به یاد می‌آورد؟

دانشمندان تا سال ها این فرضیه را مطرح می کردند که یاخته های زمانی مانند چسب هستند، یعنی خاطرات ناشی از رخدادهای زندگی را به هم می چسبانند.

به گزارش اطلاعات آنلاین، حدود دو دهه پیش گروهی از نورون های مغزی به نام «یاخته های زمانی» در موش ها کشف شدند. این یاخته ها نقش منحصر به فردی در ثبت زمانی ایفا می کنند که وقایع در آن اتفاق می افتند. بدین ترتیب به مغز این امکان را می دهند تا ترتیب وقوع اتفاقات را درست و منظم در حافظه رویدادی (اپیزودیک) فرد علامت گذاری کند.

یاخته های زمانی در هیپوکمپوس (اَسبَک) مغز قرار دارند و هنگامی که موش ها در حال به رمز درآوردن و یادآوری اتفاقات هستند نوعی الگوی فعالیت خاص از خود نشان می دهند. آنها با برانگیخته شدن در یک توالی قابل تکرار به مغز کمک می کنند زمان رخ دادن اتفاقات را سازمان دهی کنند. زمان بندی برانگیختگی این یاخته ها بر عهده امواج مغزی ۵ هرتزی به نام نوسانات «تتا» است و به این فرایند پیشروی (precession) گفته می شود.

پژوهشگران «دانشگاه تگزاس شعبه جنوب غربی» اطلاعاتی درباره نحوه رمزگردانی زمان و مکان در مغز و تبدیل آنها به خاطرات به دست آوردند. یافته آنها علاوه بر این که پژوهش های انجام شده روی حافظه را غنی تر می کند، روزی زمینه را برای روش های درمانی جدیدی که به منظور مقابله با از دست رفتن حافظه به کار می روند فراهم خواهد کرد. افرادی که دچار ضربه مغزی شده اند یا مبتلا به آلزایمر هستند نفع زیادی از آن خواهند برد.

آنها می خواستند بدانند آیا انسان ها نیز مانند موش ها یاخته های زمانی دارند یا خیر، بنابراین یک آزمون حافظه انجام دادند که مغز را وا می داشت در رابطه با اطلاعات مربوط به زمان، پاسخگوی مطالباتی باشد. پس از عده ای افراد داوطلب از «واحد پایش بیماری صرع» خواستند با آنها همکاری کنند. بیماران مبتلا به صرع چند روز را در این انستیتو که وابسته به دانشگاه تگزاس است سپری می کنند تا در روز مقرر مغزشان برای خارج کردن بخش های آسیب دیده در اثر حمله صرعی مورد عمل جراحی قرار گیرد. الکترودهایی که در مغز این بیماران ایمپلنت شده اند به پزشکان جراح کمک می کنند محل دقیق بروز حمله را در مغز شناسایی کنند، علاوه بر این که اطلاعات مفیدی از عملکرد درونی مغز فراهم می کنند.

پژوهشگران در مدتی که فعالیت الکتریکی هیپوکامپوس را در مغز ۲۷ فرد داوطلب ثبت می کردند، از آنها خواستند زمانی را که باید در عرض ۳۰ ثانیه ۱۲  کلمه را به یاد می آوردند و در حین انجام آن یک مسأله ریاضی کوتاه را نیز حل می کردند به یاد بیاورند. حل مسأله از این جهت به آنها محول شد که حواسشان منحرف شود و مجال به خاطر سپردن لیست کلمات را نداشته باشند. آنها می خواستند ببینند داوطلبین در ۳۰ ثانیه بعد، چند کلمه از آن ۱۲ کلمه را به یاد می آورند. این کار نیازمند انطباق هر کلمه با یک مقطع از این زمان ۳۰ ثانیه ای است. این امر به آنها فرصت می داد تا به دنبال یاخته های زمانی بگردند. نتیجه آزمایش بسیار جالب توجه بود: آنها نه فقط توانستند جمعیت زیادی از یاخته های زمانی را بیابند، بلکه با برانگیختگی این یاخته ها روشن شد افراد مورد آزمایش با چه کیفیتی توانستند کلمات را در طول زمان به هم پیوند دهند. به این پدیده «خوشه بندی زمانی» (temporal clustering) می گویند. بالاخره لحظه ای فرا رسید که یاخته های زمانی پیشروی مرحله ای را در انسان نیز از خود بروز دادند.

تا اینجا اطلاعات به دست آمده مربوط به نخستین مطالعه، یعنی مطالعه روی یاخته های زمانی بود. در مطالعه دوم، یک تیم پژوهشی روی یاخته های مکانی کار کردند. یاخته های مکانی مجموعه ای از سلول های هیپوکمپوس مغز هم در جانوران و هم در انسان ها هستند که محل وقوع اتفاقات را ثبت می کنند. پژوهشگران از مدت ها پیش می دانستند زمانی که موش ها از مسیری که قبلاً طی کرده اند دوباره عبور می کنند، نورون هایی که مسئول رمزگردانی نقاط مختلف در طول مسیر هستند به صورت متوالی و پشت سر هم برانگیخته می شوند، مانند یاخته های زمانی که به ترتیب زمان وقوع رخدادها دچار انگیزش می شدند.

به علاوه، هنگامی که موش ها با پویایی زیاد در حال کند و کاو در محلی بودند، یاخته های مکانی سازماندهی بیشتری پیدا می کردند و محل های مختلف را به صورت حرکتی رفت و برگشتی در پیش روی موش قرار می دادند. این رفت و برگشت های رادار مانند مکان ها در هر ثانیه حدود ۸ تا ۱۰ بار اتفاق می افتاد و تصور می شد ناشی از مکانیسم مغز در پیش بینی بلافاصله رویدادهای بعدی یا نتایج آنها باشد.

برای تعیین این که این خاطرات رو به عقب و رو به جلو چگونه با هم عمل می کنند و در تعامل هستند، پژوهشگران الکترودهایی را در هیپوکمپوس موش ها قرار دادند و اجازه دادند موش ها در دو مکان مختلف به کاوش و تکاپو بپردازند: یک فضای مربع و یک مسیر مستقیم و طولانی. برای تشویق موش ها به حرکت نیز در چند نقطه از این دو محل گودال هایی پر از شیر شکلات قرار دادند. سپس فعالیت یاخته های مکانی موش ها را بررسی کردند تا ببینند به چه میزان با مکان های تردد موش ها منطبق هستند.

گروه معینی از نورون ها هنگامی برانگیخته شدند که موش ها در این فضاها حرکت می کردند. نورون ها اطلاعات مکانی را رمزگردانی کردند. همان نورون ها در همان توالی و ترتیب در زمانی برانگیخته شدند که موش ها دوباره و دوباره از همان مسیرها عبور می کردند و گاهی هم از لحاظ دوره ای معکوس برانگیخته می شدند، چون موش ها قدم به نقاط متفاوتی از مسیر خود می گذاشتند. پژوهشگران با این آزمایش به کشف تازه ای رسیدند: در حین این که موش ها در این فضاها حرکت می کردند، نورون هایشان نه فقط توالی های رو به جلو و پیش بینی کننده را بروز دادند، بلکه توالی های رو به عقب و پس نگرانه ای را نیز نمایان کردند.

هنگامی که موش ها به جلو حرکت می کردند، مغز آنها مدام بین این که انتظار رویداد بعدی را داشته باشد و رویدادی را که اتفاق افتاده را  به یاد بیاورد در نوسان بود.

با مشاهده این واکنش ها در موش ها دانشمندان به این نتیجه رسیدند که فاصله بین اکتشافات مهم در زمینه جانوران و این که چطور می توانند به کشف های بیشتر در مورد انسان ها کمک کنند اکنون بسیار کوتاه تر شده است.

شما چه نظری دارید؟

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
0 / 300
captcha

پربازدیدترین

پربحث‌ترین

آخرین مطالب

بازرگانی